|
Tarihçe : Türkiye'nin 900 yıllık bir kütüphane geleneği vardır. Anadolu Selçukluları, Beylikler ve daha sonra da Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinde birçok kütüphane kurulmuştur. Bu dönemlerde kütüphaneler, yöre halkının ve medrese öğrencilerinin ihtiyacını karşılamak üzere, özel vakıf kütüphaneleri şeklinde kurulmuşlardır. 1920 yılında Büyük Millet Meclisi Hükümetinin kurulmasından sonra Maarif Vekaleti(Milli Eğitim Bakanlığı) içinde bir Hars Dairesi oluşturulmuş ve kütüphaneler bu daireye bağlanmıştır. 1926 yılında Hars Dairesi kaldırılarak yerini, Kütüphaneler, Müzeler ve Güzel Sanatlar olmak üzere üç ayrı müdürlük oluşturulmuştur. Kütüphaneler Müdürlüğü bugünkü halk kütüphaneleri örgütlenmesinin başlangıcı olmuştur. Bu dönemde, Maarif Kütüphanesi, Gazi Kütüphanesi, Umumi Kütüphane, Vatan Kütüphanesi, Halk Kitaplığı gibi değişik adlar taşıyan ve Maarif Vekaleti Kütüphaneler Genel Müdürlüğüne bağlı olan kütüphaneler 1960 yılında bu Bakanlık bünyesinde kurulan Kütüphaneler Genel Müdürlüğüne bağlanmış ve adları "Halk Kütüphaneleri" olmuştur. Kütüphaneler Genel Müdürlüğü 1971 yılında kurulan Kültür Bakanlığı'na bağlanmış, 1972'de bu bakanlığın, Kültür Müsteşarlığına dönüştürülmesinden sonra Kütüphaneler Genel Müdürlüğü bu müsteşarlık içinde yer almıştır. Kütüphaneler Genel Müdürlüğü, 1974 yılında Kültür Bakanlığı'nın yeniden kurulması üzerine o tarihten bu yana bu Bakanlık bünyesinde bulunmaktadır. 28/2/1982 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile, Yayımlar Dairesi Başkanlığını da bünyesine alan Genel Müdürlüğün adı "Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü" olmuştur.(Resmi Gazete 28/02/1982-17610) 14/12/1983 tarihinde 187 sayılı KHK (Kanun Hükmünde Kararname) ile Kültür Bakanlığı, Turizm Bakanlığı birleştirilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı adını almıştır.(Resmi Gazete 14/12/1983-18251) Bakanlar Kurulu'nca 24.01.1989 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 354 sayılı KHK ile Kültür ve Turizm Bakanlığı adı değiştirilerek "Kültür" ve "Turizm" ayrı iki bakanlık haline getirilmiştir. 06.11.1989 tarihinde yayımlanan 379 sayılı KHK ile, Kültür Bakanlığı Merkez Birimleri yeniden belirlenerek Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü "Kütüphaneler Genel Müdürlüğü" ve "Yayımlar Dairesi Başkanlığı" olarak birbirinden ayrılmıştır.(Resmi Gazete 06/11/1989-20334) Son olarak da 16.04.2003 tarihli ve 4848 sayılı “Kültür ve Turizm Bakanlığı Kuruluşu ve Görevleri Hakkındaki Kanun” ile Kültür Bakanlığı ve Turizm Bakanlığı birleştirilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı kurulmuştur. (Resmi Gazete 29.04.2003 – 25093) Bakanlık birimlerinin yeniden teşkilatlandırılmasında Kütüphaneler Genel Müdürlüğü, Yayımlar Dairesi Başkanlığı ile Birleştirilerek Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü oluşturulmuştur. Amaçlar : 1. Kültür ve Turizm Bakanlığının amaçlarını gerçekleştirmek için çalışmak, 2. Ülkenin kültürel kalkınmasında önemli yeri olan kütüphanelerin yaygınlaştırılarak kütüphanecilik hizmetlerini çağdaş düzeye çıkarmak, 3. Kültür hayatımıza yeni eserler kazandırmak, Görevler : 4848 Sayılı Kanun’un 10.maddesi Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’ne; a) Vatandaşların kütüphanelerden yararlanması için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, yeni kütüphaneler kurulmasını teklif etmek ve bunların idare ve ihtisas işlerini düzenlemek ve yürütmek, b) Kütüphane ve kütüphanecilik hizmetleriyle ilgili kural ve ilkelerle standartları belirlemek ve bunlara uygun hizmet üretimi için gerekli tedbirleri almak, c) Yurt içinde ve yurt dışında basılmış, okuyucuya faydalı yayınları, Türk kültürü ile ilgili yazma eser ve belgeleri ve diğer kütüphane malzemelerini temin etmek, kütüphanelerin koleksiyonlarını zenginleştirmek, d) Kıymetli yazma eserleri, ilgili kütüphanelerde toplayarak araştırmacı ve okuyucunun hizmetine sunmak, bunların gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak amacı ile bakım ve onarımını yapmak, e) Halkımızın geçmişteki her çeşit eserlerimizi kolaylıkla bulmasını ve onlardan faydalanmasını sağlamak, f) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca idare olunan kütüphanelerle birlikte, gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan umuma açık kütüphanelerin idari, ilmi ve teknik faaliyetlerinin düzenlenmesi, gerçekleştirilmesi ve geliştirilmesine yardımcı olmak ve rehberlik etmek, g) Bakanlığın görevleri ile ilgili konularda bilgilerin değerlendirilmesi ve ilgili kuruluş ve birimlere ulaştırılması amacıyla dokümantasyon merkezi kurmak, h) Kültür ve turizm alanlarında mesleki eğitim için kaynak oluşturmak üzere ihtisas kütüphanesi ve dokümantasyon merkezi kurmak, yayın, araç ve gereç sağlamak ve üretmek, ı) Millî kültürümüzün yazılı belgelerini, fikir, sanat ve edebi eserler ile turizm ve tanıtım amaçlı yayınlar hazırlatarak yayımlamak ve yayımlatmak, j) Eski eserler ve müzelerle ilgili bilimsel faaliyetleri yansıtan yayınlar yapmak, k) Kültürümüzün gelişmesine iştiraki sağlamak için yeni kültür eserleri vermeyi teşvik edici ve destekleyici tedbirleri almak, l) Yayın danışma kurulları teşkil etmek, m) Bakanlık makamınca verilecek benzeri görevleri yapmak, yükümlülüğünü getirmiştir. Halen İstanbul Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakülteleri ile Ankara Üniversitesi Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi'ndeki Bilgi ve Belge Yönetimi bölümlerinde kütüphanecilik eğitimi verilmekte ve buradan mezun olanların çalışma alanlarını büyük ölçüde, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı Halk Kütüphaneleri oluşturmaktadır.
|